فناوری نوین در خدمت فضای سبز شهرها

به گزارش خبرگزاری ایمنا از زنجان، کشور ما در سال‌های اخیر با چالش‌های جدی کم‌آبی و کاهش منابع زیرزمینی روبه‌رو شده است، به گونه‌ای که تأمین آب مورد نیاز بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، صنعت و فضای سبز شهری به یک معضل حیاتی تبدیل شده است. محدودیت منابع آبی و افزایش خشکسالی‌های متوالی، ضرورت تغییر در الگوی مصرف آب و استفاده از روش‌های نوین آبیاری را بیش از پیش آشکار کرده است.

فضای سبز شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین عناصر محیط زیست و کیفیت زندگی شهروندان، نقش بسزایی در ایجاد هوای پاک، کاهش دما، زیبایی شهری و ارتقای رفاه اجتماعی ایفا می‌کند؛ بنابراین مدیریت صحیح آب در این بخش، علاوه بر اثرات زیست‌محیطی، از اهمیت اجتماعی و اقتصادی بالایی برخوردار است.

روش‌های سنتی آبیاری همچون غرقابی یا آب‌پاشی، به دلیل تبخیر سطحی، نفوذ غیرهدفمند و روان‌آب، بخش عمده‌ای از منابع آب را هدر می‌دهند. این امر نه تنها موجب افزایش مصرف آب می‌شود، بلکه کیفیت فضای سبز را نیز کاهش می‌دهد و هزینه‌های نگهداری را بالا می‌برد. در مقابل، سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و مکانیزه با انتقال هدفمند آب به ناحیه ریشه گیاه، امکان کنترل دقیق میزان مصرف و زمان‌بندی آبیاری را فراهم می‌کنند و از اتلاف منابع جلوگیری می‌کنند، این سیستم‌ها به کاهش رشد علف‌های هرز، پیشگیری از فرسایش خاک و جلوگیری از بیماری‌های گیاهی نیز کمک می‌کنند و در نهایت، بهره‌وری آبی را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهند.

سمیرا احمدی ،یک کارشناس فضای سبز با بیان اینکه گسترش آبیاری قطره‌ای باید همراه با فرهنگ‌سازی، آموزش نیروهای اجرایی و پایش مستمر عملکرد سیستم‌ها باشد تا بیشترین بهره‌وری حاصل شود، به خبرنگار ایمنا می‌گوید: انتخاب گونه‌های گیاهی کم‌آب‌بر در کنار اجرای این سیستم، می‌تواند اثربخشی طرح را افزایش دهد.

وی می‌افزاید: توسعه آبیاری قطره‌ای در فضای سبز نه‌تنها اقدامی فنی، بلکه گامی در راستای تحقق توسعه پایدار و حفظ منابع ارزشمند آبی برای نسل‌های آینده است، رویکردی که امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم.

این کارشناس فضای سبز با اشاره به کاهش منابع آبی و تداوم خشکسالی‌های اخیر ادامه می‌دهد: اصلاح روش‌های سنتی آبیاری و حرکت به سمت سیستم‌های نوین به‌ویژه آبیاری قطره‌ای، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت جدی برای مدیریت شهری محسوب می‌شود.

وی با بیان اینکه در روش‌های قدیمی بخش قابل توجهی از آب پیش از رسیدن به ریشه گیاه هدر می‌رود، می‌گوید: در آبیاری غرقابی یا آب‌پاشی سنتی، تبخیر سطحی و روان‌آب موجب اتلاف منابع می‌شود، در حالی که در سیستم قطره‌ای، آب به‌صورت هدفمند و کنترل‌شده به طور مستقیم به ناحیه ریشه منتقل می‌شود و راندمان مصرف به شکل چشمگیری افزایش پیدا می‌کند.

احمدی می‌افزاید: توسعه آبیاری قطره‌ای در پارک‌ها، بلوارها و فضاهای سبز شهری می‌تواند مصرف آب را تا حد قابل توجهی کاهش دهد و در عین حال کیفیت پوشش گیاهی را نیز بهبود ببخشد و وقتی رطوبت دقیقاً در محدوده ریشه تأمین می‌شود، گیاه دچار تنش آبی نمی‌شود و رشد آن متعادل‌تر خواهد بود.

وی با اشاره به اهمیت مدیریت هوشمند منابع ادامه می‌دهد: امروز با استفاده از سیستم‌های زمان‌بندی‌شده و سنسورهای رطوبتی می‌توان میزان آب‌دهی را متناسب با شرایط اقلیمی تنظیم کرد که این اقدام علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف آب، از فرسایش خاک، رشد علف‌های هرز و شیوع برخی بیماری‌های گیاهی نیز جلوگیری می‌کند.

این کارشناس تأکید می‌کند: هرچند اجرای زیرساخت‌های آبیاری نوین نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه است، اما در بلندمدت کاهش هزینه‌های نگهداری، مصرف انرژی و نیروی انسانی را به دنبال دارد و از نظر اقتصادی نیز توجیه‌پذیر است.

آبیاری مکانیزه، راهکار مقابله با کم‌آبی و افزایش کیفیت فضای سبز

منصور سلطانی محمدی، شهردار زنجان با اشاره به کم‌آبی شدید کشور به خبرنگار ایمنا می‌گوید: شهرداری زنجان در حال مکانیزه کردن آبیاری فضای سبز شهری است تا ضمن حفظ طراوت و شادابی گیاهان، نیاز آبی آن‌ها به صورت بهینه تأمین شده و از خشک شدن درختان و گیاهان جلوگیری شود.

وی می‌افزاید: استفاده از سیستم‌های آبیاری مکانیزه موجب می‌شود که آبیاری به طور یکنواخت و دقیق انجام شود و کیفیت فضای سبز شهر افزایش پیدا کند.

شهردار زنجان با بیان اینکه اجرای پروژه آبیاری مکانیزه در چهار منطقه شهرداری پیشرفت ۸۰ درصدی داشته است، ادامه می‌دهد: این طرح در قالب یک پروژه پایلوت در شهر زنجان در حال اجراست و علاوه بر مناطق مرکزی در سایر نقاط شهر از جمله منطقه ۲ نیز در دست اجرا بوده و هدف ما تجهیز ۱۰۰ درصد فضای سبز شهری به سیستم آبیاری مکانیزه است.

وی با اشاره به اینکه مکانیزه کردن آبیاری فضای سبز علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف آب، موجب افزایش کیفیت نگهداری فضاهای سبز، تقویت و رشد بهتر درختان به عنوان عناصر اصلی فضای سبز و جلوگیری از هدررفت منابع آبی می‌شود، اضافه می‌کند: همچنین با کاهش سطح کاشت چمن، میزان مصرف آب نیز کاهش پیدا خواهد کرد.

شهردار زنجان در ادامه با اشاره به وسعت فضای سبز شهر می‌گوید: در حال حاضر ۶۶۵ هکتار فضای سبز در محدوده شهری زنجان وجود دارد و طی سال‌جاری، ۱۱ هکتار دیگر به این فضا اضافه شده است که به ازای هر شهروند، هم‌اکنون ۱۵.۴ متر مربع فضای سبز در دسترس است و تلاش داریم این رقم را به سطح مطلوب و استاندارد برسانیم.

سلطانی‌محمدی می‌افزاید: اجرای آبیاری مکانیزه یکی از اقدامات اساسی برای مدیریت منابع آبی و توسعه پایدار فضای سبز شهری است و شهرداری زنجان تمام تلاش خود را برای تحقق این هدف به کار گرفته است.

اقدامات شهرداری زنجان در مدیریت مصرف آب و توسعه فضای سبز

محمود حسنی، معاون خدمات شهری شهردار زنجان با اشاره به اقدامات گسترده شهرداری در سال‌های اخیر به خبرنگار ایمنا می‌گوید: شهرداری به ویژه در حوزه مکانیزه کردن آبیاری فضای سبز گام‌های قابل توجهی برداشته است و هم‌اکنون تقریباً تمام انشعابات آب شرب شهر برای آبیاری فضای سبز قطع شده است تا مصرف منابع آبی بهینه شود.

وی با بیان اینکه برنامه جایگزینی چمن‌کاری با کاشت درخت و درختچه نیز در دستور کار قرار دارد، می‌افزاید: درختان جایگزین چمن تنها یک دهم میزان آب مورد نیاز چمن را مصرف می‌کنند و این اقدام به کنترل شدید مصرف آب در فضای سبز شهری کمک می‌کند.

حسنی با اشاره به اینکه هدف‌گذاری ما کاشت ۲۰ هزار درخت تا پایان سال‌جاری است که تاکنون نیمی از این برنامه با کاشت ۱۰ هزار درخت محقق شده است، اضافه می‌کند: این اقدامات علاوه بر حفظ منابع آبی به بهبود کیفیت و توسعه فضای سبز شهری نیز کمک شایانی خواهد کرد.

معاون خدمات شهری شهرداری زنجان ادامه می‌دهد: با ادامه این روند، سرانه فضای سبز شهری زنجان نسبت به میانگین کشوری بهبود قابل توجهی پیدا خواهد کرد و شهر در مسیر توسعه پایدار فضای سبز و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان حرکت می‌کند.

به گزارش ایمنا، با توسعه و گسترش آبیاری قطره‌ای و مکانیزه در فضاهای سبز شهری، علاوه بر صرفه‌جویی چشمگیر در منابع آب، کیفیت و سلامت گیاهان نیز ارتقا پیدا می‌کند، این اقدام، نه تنها یک تحول فنی، بلکه نشانه‌ای از مدیریت هوشمند شهری و تعهد به توسعه پایدار است، همان‌طور که کارشناسان و مدیران شهری تأکید می‌کنند، ترکیب فناوری نوین با فرهنگ‌سازی، آموزش نیروهای اجرایی و انتخاب گونه‌های گیاهی کم‌آب‌بر، می‌تواند آینده‌ای سبزتر و پایدارتر برای شهرها و نسل‌های آینده رقم بزند.