سفر به سرزمین میانی
از سوی دیگر و طبق ادعاهای مطرحشده، پارک ملی گروس مورن (Gros Morne National Park) در نیوفاندلندِ کانادا، یکی از دو مکان زمین است که میتوانید روی سنگ جبه قدم بگذارید و تاریخ باستانی زمین را لمس کنید. عدهای حتی این منطقه را “سرزمین میانی”مینامند؛ چراکه در آنجا میتوانید روی جبه یعنی لایه میانی زمین راه بروید.
گروس مورن هم یکی دیگر از میراث جهانی یونسکو است و احتمالاً منطقهای است که در آنجا بیشترین مطالعات درباره جبه زمین انجامشده است.
اگر مککواری پدیدهای نوظهور به شمار میرود، ولی فلاتهای گروس مورن تقریباً نیم میلیارد سال قدمت دارند. بخشهای زیادی از این منطقه از جبه و پوسته اقیانوسی تشکیلشدهاند و مشاهده این سنگها آسان و تماشایی است؛ چرا که به دلیل ترکیب خاصشان، امکان رشد گیاه روی آنها وجود ندارد. سطوح فرسوده به دلیل وجود آهن اکسیدشده به رنگ قرمز هستند، اما موادی که در معرض هوا نبودهاند معمولاً سبز تیره هستند که نشاندهنده سنگهای جبهای ازجمله الیوین است.
آیا مکانهای دیگری هم وجود دارند؟
جزیره مککواری از جبهای ساخته شده که هنوز در حال رانده شدن به بالاست و این موضوعی منحصربهفرد به نظر میرسد و از سوی دیگر و طبق ادعاهای مطرح شده، گروس مورن دومین مکانی است که امکان قدم زدن روی جبه را فراهم میآورد؛ اما این سؤال مطرح است که آیا مکانهای مشابه دیگری هم وجود دارند یا نه؟
طبق اعلام محققان، بخشهای دیگری از نیوفاندلند هم از طریق همان فرآیندهایی که فلاتهای گروس مورن را ساختهاند، شکلگرفته است.
درعینحال برخی دیگر از منابع معتبر ازجمله چارلز داروین به این نکته اشارهکردهاند که مجمعالجزایر سنت پیتر و سنت پل در اقیانوس اطلس جنوبی منشأ آتشفشانی ندارند و در اثر بالاآمدگی زمینشناسی شکلگرفتهاند.
شاید افرادی مدعی شوند که میتوان نام این جزایر را در فهرست نقاطی که میتوان گام بر روی جبه زمین گذاشت، قرار داد؛ اما این جزایر با مساحت مجموعاً ۱.۵ هکتار که بخش زیادی از آن بهزودی در اثر بالا آمدن سطح دریا زیرآب میرود، معمولاً نادیده گرفته میشوند. از سوی دیگر شاید نمونههای دیگری هم وجود داشته باشد که ما هنوز موفق به یافتن آنها نشدهایم.
جبه چگونه در معرض دید قرار میگیرد؟
هنوز بحثهای زیادی بر سر اینکه چگونه قطعات جبه گاهی بالاتر از پوسته زمین قرار میگیرند، مطرح میشود. وجه اشتراک مککواری و گروس مورن این است که هر دو در مرز صفحات تکتونیکی شکلگرفتهاند. عموماً وقتی صفحات باهم برخورد میکنند، یکی به زیر دیگری رانده شده و به درون جبه فرو میرود، اما در برخی موارد استثناهایی را هم شاهد هستیم.
وقتی قارهها به هم نزدیک میشوند، ممکن است حوضههای اقیانوسی که در ابتدا بین آنها قرار داشته را فشرده کرده و به سمت بالا برانند. مواد پوسته اقیانوسی، بخش زیادی از رشتهکوههایی مثل آلپ و هیمالیا را تشکیل میدهند. گاهی در این فرآیند، بخشی از جبه زیرین هم چین خورده و بالا میآید که به آن افیولیت (Ophiolite) میگویند.
خیلی از افیولیتهای قدیمی، تکهتکه، درهمریخته و فرسوده هستند و درنتیجه بهسختی میتوان ادعا کرد که در آنجا میتوان روی جبه قدم زد. اما یونسکو جزیره مککواری را “نمونه تقریباً دستنخوردهای از یک افیولیت” مینامد.
گرچه در مورد نحوه شکلگیری منحصربهفرد مککواری تردیدهایی وجود دارد، اما تصور کلی بر این است که صفحات آرام و هند-استرالیا از هم دور شده و مواد جبه را در بین خود نمایان کردهاند. سپس جهت حرکت صفحات تغییر کرده و بخشی از صفحه آرام به زیر مواد جبه رانده شده است. تغییرات بعدی باعث شده تا جبه محبوس شده به سمت بالا فشرده شود. این فرآیند ابتدا فقط برآمدگیهایی در کف دریا ایجاد کرد، اما بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ هزار سال پیش، فشار در این نقطه چنان شدید شد که جزیره از میان امواج به بیرون رانده شد.
فرآیند شکلگیری گروس مورن متفاوت تصور میشود و به دلیل قدمت بسیار زیادش، اطمینان ما از نحوه وقوع آن و اینکه چگونه با چنین کیفیتی باقی مانده، کمتر است.
اینکه آیا این دو مکان واقعاً تنها نقاط زمین برای قدم زدن روی جبه هستند یا خیر، جای بحث دارد؛ اما بدون شک آنها بهترین مکانها برای این تجربه شگفتانگیز هستند.
https://www.iflscience.com/is-it-true-there-are-two-places-on-earth-where-you-can-walk-directly-on-the-mantle-81971
🆔 @Geographers_Iranian
از سوی دیگر و طبق ادعاهای مطرحشده، پارک ملی گروس مورن (Gros Morne National Park) در نیوفاندلندِ کانادا، یکی از دو مکان زمین است که میتوانید روی سنگ جبه قدم بگذارید و تاریخ باستانی زمین را لمس کنید. عدهای حتی این منطقه را “سرزمین میانی”مینامند؛ چراکه در آنجا میتوانید روی جبه یعنی لایه میانی زمین راه بروید.
گروس مورن هم یکی دیگر از میراث جهانی یونسکو است و احتمالاً منطقهای است که در آنجا بیشترین مطالعات درباره جبه زمین انجامشده است.
اگر مککواری پدیدهای نوظهور به شمار میرود، ولی فلاتهای گروس مورن تقریباً نیم میلیارد سال قدمت دارند. بخشهای زیادی از این منطقه از جبه و پوسته اقیانوسی تشکیلشدهاند و مشاهده این سنگها آسان و تماشایی است؛ چرا که به دلیل ترکیب خاصشان، امکان رشد گیاه روی آنها وجود ندارد. سطوح فرسوده به دلیل وجود آهن اکسیدشده به رنگ قرمز هستند، اما موادی که در معرض هوا نبودهاند معمولاً سبز تیره هستند که نشاندهنده سنگهای جبهای ازجمله الیوین است.
آیا مکانهای دیگری هم وجود دارند؟
جزیره مککواری از جبهای ساخته شده که هنوز در حال رانده شدن به بالاست و این موضوعی منحصربهفرد به نظر میرسد و از سوی دیگر و طبق ادعاهای مطرح شده، گروس مورن دومین مکانی است که امکان قدم زدن روی جبه را فراهم میآورد؛ اما این سؤال مطرح است که آیا مکانهای مشابه دیگری هم وجود دارند یا نه؟
طبق اعلام محققان، بخشهای دیگری از نیوفاندلند هم از طریق همان فرآیندهایی که فلاتهای گروس مورن را ساختهاند، شکلگرفته است.
درعینحال برخی دیگر از منابع معتبر ازجمله چارلز داروین به این نکته اشارهکردهاند که مجمعالجزایر سنت پیتر و سنت پل در اقیانوس اطلس جنوبی منشأ آتشفشانی ندارند و در اثر بالاآمدگی زمینشناسی شکلگرفتهاند.
شاید افرادی مدعی شوند که میتوان نام این جزایر را در فهرست نقاطی که میتوان گام بر روی جبه زمین گذاشت، قرار داد؛ اما این جزایر با مساحت مجموعاً ۱.۵ هکتار که بخش زیادی از آن بهزودی در اثر بالا آمدن سطح دریا زیرآب میرود، معمولاً نادیده گرفته میشوند. از سوی دیگر شاید نمونههای دیگری هم وجود داشته باشد که ما هنوز موفق به یافتن آنها نشدهایم.
جبه چگونه در معرض دید قرار میگیرد؟
هنوز بحثهای زیادی بر سر اینکه چگونه قطعات جبه گاهی بالاتر از پوسته زمین قرار میگیرند، مطرح میشود. وجه اشتراک مککواری و گروس مورن این است که هر دو در مرز صفحات تکتونیکی شکلگرفتهاند. عموماً وقتی صفحات باهم برخورد میکنند، یکی به زیر دیگری رانده شده و به درون جبه فرو میرود، اما در برخی موارد استثناهایی را هم شاهد هستیم.
وقتی قارهها به هم نزدیک میشوند، ممکن است حوضههای اقیانوسی که در ابتدا بین آنها قرار داشته را فشرده کرده و به سمت بالا برانند. مواد پوسته اقیانوسی، بخش زیادی از رشتهکوههایی مثل آلپ و هیمالیا را تشکیل میدهند. گاهی در این فرآیند، بخشی از جبه زیرین هم چین خورده و بالا میآید که به آن افیولیت (Ophiolite) میگویند.
خیلی از افیولیتهای قدیمی، تکهتکه، درهمریخته و فرسوده هستند و درنتیجه بهسختی میتوان ادعا کرد که در آنجا میتوان روی جبه قدم زد. اما یونسکو جزیره مککواری را “نمونه تقریباً دستنخوردهای از یک افیولیت” مینامد.
گرچه در مورد نحوه شکلگیری منحصربهفرد مککواری تردیدهایی وجود دارد، اما تصور کلی بر این است که صفحات آرام و هند-استرالیا از هم دور شده و مواد جبه را در بین خود نمایان کردهاند. سپس جهت حرکت صفحات تغییر کرده و بخشی از صفحه آرام به زیر مواد جبه رانده شده است. تغییرات بعدی باعث شده تا جبه محبوس شده به سمت بالا فشرده شود. این فرآیند ابتدا فقط برآمدگیهایی در کف دریا ایجاد کرد، اما بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ هزار سال پیش، فشار در این نقطه چنان شدید شد که جزیره از میان امواج به بیرون رانده شد.
فرآیند شکلگیری گروس مورن متفاوت تصور میشود و به دلیل قدمت بسیار زیادش، اطمینان ما از نحوه وقوع آن و اینکه چگونه با چنین کیفیتی باقی مانده، کمتر است.
اینکه آیا این دو مکان واقعاً تنها نقاط زمین برای قدم زدن روی جبه هستند یا خیر، جای بحث دارد؛ اما بدون شک آنها بهترین مکانها برای این تجربه شگفتانگیز هستند.
https://www.iflscience.com/is-it-true-there-are-two-places-on-earth-where-you-can-walk-directly-on-the-mantle-81971
🆔 @Geographers_Iranian
Is It True There Are Two Places On Earth Where You Can Walk Directly On The Mantle?
It’s not quite as simple as these claims make it sound, but the answer is closer to yes than no.