✅ راز جزیرهای که از اعماق اقیانوس به بیرون پرتاب شد
سفر به مرکز زمین بدون حفاری و از دو نقطه خاص!
در مدلهای علمی ارائه شده از کره زمین، پوسته به دور جبه کشیده شده و جبه هم به نوبه خودش هسته بیرونی و درونی را در برگرفته است. بنابراین اگر بخواهیم پا بر روی جبه زمین بگذاریم، قاعدتاً باید حداقل یک کیلومتر زمین را حفر کنیم.
همانطور که می دانید کره زمین از سه لایه اصلی پوسته، جبه (گوشته) و هسته تشکیل شده. پوسته خارجیترین لایه زمین است که در مقایسه با دولایه دیگر ضخامت کمتری دارد و در زیر اقیانوسها کمتر و زیر قارهها حدود ۱۰۰ کیلومتر است.
لایه دوم که زیر پوسته قرار گرفته، جبه یا گوشته نام دارد که ضخامتش بهطور میانگین ۲۹۰۰ کیلومتر است. سومین و داخلیترین لایه هم هسته است که حدود ۳۴۰۰ کیلومتر ضخامت دارد. حالا ادعایی مطرحشده که تنها یک یا دو نقطه در کره زمین وجود دارند که آنجا میتوانید مستقیماً روی جبه زمین قدم بگذارید. اما آیا این موضوع صحت دارد؟ و اگر واقعیت داشته باشد، این پدیده چگونه رخداده است؟
دسترسی به جبه زمین!
در مدلهای علمی ارائه شده از کره زمین، پوسته به دور جبه(Mantle) کشیده شده و جبه هم به نوبه خودش هسته بیرونی و درونی را در برگرفته است. بنابراین اگر بخواهیم پا بر روی جبه زمین بگذاریم، قاعدتاً باید حداقل یک کیلومتر زمین را حفر کنیم.
البته جبه گاهی خودش به سراغ ما میآید: آتشفشانهایی که روی نقاط داغ زمین قرار دارند، توسط ستونهای جبهای از مواد مذاب تغذیه میشوند که راه خود را از میان پوسته باز کرده و بهصورت گدازه به بیرون فوران میکنند. البته اگر بخواهیم با قدم گذاشتن روی سنگهای آتشفشانی حاصل از سرد شدن گدازهها، ادعا کنیم که روی جبه راهرفتهایم، این کار در صدها نقطه جهان امکانپذیر خواهد بود.
جزیرهای بر فراز پشته
ادعاهای بزرگتری درباره جزیره مککواری (Macquarie Island) متعلق به استرالیا در نزدیکی قطب جنوب مطرح است. در اینجا، شما نهتنها روی مواد مذاب سابق که سرد شده و بخشی از پوسته شدهاند قدم میگذارید، بلکه روی بخشی از خودِ جبه راه میروید که بهصورت دستنخورده به سمت بالا رانده شده است.
در سال ۱۹۹۷، جزیره مککواری در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. در شرح این ثبت آمده است: «تنها مکان روی زمین که نیروهای تکتونیکی، سنگهای مشتق شده از جبه اقیانوسی را در چارچوب یک مرز صفحهای فعال، به سطح زمین آوردهاند.» ثبت اسم مککواری بهعنوان یکی از میراث جهانی یونسکو دلایل متعددی دارد که ازجمله آنها میتوان به تجمع پنگوئنها و پرندههای دریایی آلباتروس و البته فرصت منحصربهفردی برای مطالعه فرآیندهایی که در اعماق اقیانوس رخ میدهند، اشاره کرد.
البته جزیره مککواری خیلی کوچک است ولی نقشهبرداری از کف دریا نشان میدهد که این جزیره روی یک پشته ۱۶۰۰ کیلومتری قرار دارد که از نزدیکی نیوزیلند تا نزدیکی قطب جنوب امتدادیافته است.
کل این پشته نماینده نوار باریکی از مواد جبه است که بین صفحات هند و استرالیا و صفحه آرام به سمت بالا فشردهشده. گرچه این پشته خیلی بلندتر از صفحات مجاور و حتی گودالهای اطرافش است، اما بخش عمده آن همچنان در اعماق اقیانوس قرار دارد و قدم زدن روی آن امکانپذیر نیست. تنها در جزیرهای که نام خود را به این پشته داده و چند جزیره کوچک اطراف آن، جبه آنقدر به سمت بالا فشار آورده که از سطح دریا بالاتر آمده است. البته احتمال دارد در مرزهای دیگر صفحات تکتونیکی هم پشتههای مشابهی از مواد جبه وجود داشته باشند که هنوز کشف نشدهاند، چرا که هرگز آنقدر ارتفاع نگرفتهاند که از آب بیرون بزنند.
سفر به جزیره مککواری برای توریستهای عادی و افرادی که پژوهشگر نیستند خیلی سخت است.
مدتها پیش، شکارچیان فک و پنگوئن، حیواناتی مثل گربه، موش و خرگوش را بهعنوان طعمه برای شکارشان به این جزیره بردند و همین حیوانات غیربومی، حیاتوحش بومی و منحصربهفرد این جزیره را تا مرز انقراض پیش برد. درنهایت عملیات پاکسازی این جانوران با موفقیت به پایان رسید و باعث احیای بسیاری از گونهها شد، هرچند که هزینه زیادی را به همراه داشت.
حالا و برای جلوگیری از تکرار این فاجعه، سالانه تنها به ۲۰۰۰ گردشگر اجازه بازدید از این جزیره داده میشود.
سفر به مرکز زمین بدون حفاری و از دو نقطه خاص!
در مدلهای علمی ارائه شده از کره زمین، پوسته به دور جبه کشیده شده و جبه هم به نوبه خودش هسته بیرونی و درونی را در برگرفته است. بنابراین اگر بخواهیم پا بر روی جبه زمین بگذاریم، قاعدتاً باید حداقل یک کیلومتر زمین را حفر کنیم.
همانطور که می دانید کره زمین از سه لایه اصلی پوسته، جبه (گوشته) و هسته تشکیل شده. پوسته خارجیترین لایه زمین است که در مقایسه با دولایه دیگر ضخامت کمتری دارد و در زیر اقیانوسها کمتر و زیر قارهها حدود ۱۰۰ کیلومتر است.
لایه دوم که زیر پوسته قرار گرفته، جبه یا گوشته نام دارد که ضخامتش بهطور میانگین ۲۹۰۰ کیلومتر است. سومین و داخلیترین لایه هم هسته است که حدود ۳۴۰۰ کیلومتر ضخامت دارد. حالا ادعایی مطرحشده که تنها یک یا دو نقطه در کره زمین وجود دارند که آنجا میتوانید مستقیماً روی جبه زمین قدم بگذارید. اما آیا این موضوع صحت دارد؟ و اگر واقعیت داشته باشد، این پدیده چگونه رخداده است؟
دسترسی به جبه زمین!
در مدلهای علمی ارائه شده از کره زمین، پوسته به دور جبه(Mantle) کشیده شده و جبه هم به نوبه خودش هسته بیرونی و درونی را در برگرفته است. بنابراین اگر بخواهیم پا بر روی جبه زمین بگذاریم، قاعدتاً باید حداقل یک کیلومتر زمین را حفر کنیم.
البته جبه گاهی خودش به سراغ ما میآید: آتشفشانهایی که روی نقاط داغ زمین قرار دارند، توسط ستونهای جبهای از مواد مذاب تغذیه میشوند که راه خود را از میان پوسته باز کرده و بهصورت گدازه به بیرون فوران میکنند. البته اگر بخواهیم با قدم گذاشتن روی سنگهای آتشفشانی حاصل از سرد شدن گدازهها، ادعا کنیم که روی جبه راهرفتهایم، این کار در صدها نقطه جهان امکانپذیر خواهد بود.
جزیرهای بر فراز پشته
ادعاهای بزرگتری درباره جزیره مککواری (Macquarie Island) متعلق به استرالیا در نزدیکی قطب جنوب مطرح است. در اینجا، شما نهتنها روی مواد مذاب سابق که سرد شده و بخشی از پوسته شدهاند قدم میگذارید، بلکه روی بخشی از خودِ جبه راه میروید که بهصورت دستنخورده به سمت بالا رانده شده است.
در سال ۱۹۹۷، جزیره مککواری در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. در شرح این ثبت آمده است: «تنها مکان روی زمین که نیروهای تکتونیکی، سنگهای مشتق شده از جبه اقیانوسی را در چارچوب یک مرز صفحهای فعال، به سطح زمین آوردهاند.» ثبت اسم مککواری بهعنوان یکی از میراث جهانی یونسکو دلایل متعددی دارد که ازجمله آنها میتوان به تجمع پنگوئنها و پرندههای دریایی آلباتروس و البته فرصت منحصربهفردی برای مطالعه فرآیندهایی که در اعماق اقیانوس رخ میدهند، اشاره کرد.
البته جزیره مککواری خیلی کوچک است ولی نقشهبرداری از کف دریا نشان میدهد که این جزیره روی یک پشته ۱۶۰۰ کیلومتری قرار دارد که از نزدیکی نیوزیلند تا نزدیکی قطب جنوب امتدادیافته است.
کل این پشته نماینده نوار باریکی از مواد جبه است که بین صفحات هند و استرالیا و صفحه آرام به سمت بالا فشردهشده. گرچه این پشته خیلی بلندتر از صفحات مجاور و حتی گودالهای اطرافش است، اما بخش عمده آن همچنان در اعماق اقیانوس قرار دارد و قدم زدن روی آن امکانپذیر نیست. تنها در جزیرهای که نام خود را به این پشته داده و چند جزیره کوچک اطراف آن، جبه آنقدر به سمت بالا فشار آورده که از سطح دریا بالاتر آمده است. البته احتمال دارد در مرزهای دیگر صفحات تکتونیکی هم پشتههای مشابهی از مواد جبه وجود داشته باشند که هنوز کشف نشدهاند، چرا که هرگز آنقدر ارتفاع نگرفتهاند که از آب بیرون بزنند.
سفر به جزیره مککواری برای توریستهای عادی و افرادی که پژوهشگر نیستند خیلی سخت است.
مدتها پیش، شکارچیان فک و پنگوئن، حیواناتی مثل گربه، موش و خرگوش را بهعنوان طعمه برای شکارشان به این جزیره بردند و همین حیوانات غیربومی، حیاتوحش بومی و منحصربهفرد این جزیره را تا مرز انقراض پیش برد. درنهایت عملیات پاکسازی این جانوران با موفقیت به پایان رسید و باعث احیای بسیاری از گونهها شد، هرچند که هزینه زیادی را به همراه داشت.
حالا و برای جلوگیری از تکرار این فاجعه، سالانه تنها به ۲۰۰۰ گردشگر اجازه بازدید از این جزیره داده میشود.