🔺میراثباشی «حفاریهای غیر مجاز» را بررسی میکند
📍دکتر مهرداد ملکزاده/۱ :
‼️تیرباران؛ پاداش دولت «صدام حسین» به حفاران غیر مجاز محوطههای باستانی عراق بود!
📍دکتر مهرداد ملکزاده عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی:
🔸برخورد با حفاران غیر مجاز در بیشتر کشورها بسیار جدی و بنیادین است. در زمان«صدام حسین» هر کسی را در محوطه و تپه باستانی مشغول حفاری غیر مجاز میدیدند همانجا سر تپه تیربارانش میکردند. در واقع قاضی سیار داشتند، همانجا سر تپه تاریخی دادگاه نظامی تشکیل میدادند و همانجا حفار غیر مجاز را تیرباران میکردند. برای همین در طول حکومت صدام با وجود جنگ با ایران یا کویت یا آمریکا در عراق حفاری غیر مجاز انجام نمیشد و اتفاقات خروج آثار و اموال فرهنگی- تاریخی عراق به دوره« د.ا.ع.ش» به بعد مربوط میشود.
🔸در افغانستان هم چنین بود در طول حمله شوروی و بعد مجاهدین، بعد دولت حامد کرزای خیلی دولت دست به دست شد اما اکنون در دوره طالبان مثل همه موارد دیگر که سخت میگیرند در مورد حفاری غیرمجاز اصلا با کسی تعارف ندارند.
🔸این فقط ما هستیم که در ایران پی یک چیزهای دیگری هستیم و جور دیگری به قضایا نگاه میکنیم.وضع ما خیلی خراب است. از همه کشورهای همسایه پرمدعاتریم اما از همه آنها بیعرضهتریم.
🔸میدانید چرا ما باستانشناسان این همه از کاوشهای غیر مجاز ناراحتیم؟ اتفاقا برای باستانشناس شی مهم نیست. بیایند گونی گونی، وانت وانت شی ببرند، ما حنجرهمان را پاره میکنیم که این حفاران غیرمجاز میزنند کل لایههای باستانی و تاریخی را منهدم میکنند و رسما دیگر اثری از تاریخ نمیماند.
‼️مثل این که برای داشتن عکسهای زیبای یک کتاب، صفحات متعدد از کتاب را بِبُریم و کتاب را ورق ورق کنیم. خب دیگر نمیدانیم محتوای کتاب چه بوده و چه پیامی داشته است.
🔸لایهها و رگههای تاریخی که طی چندین هزار سال روی هم انباشته و نهشته شده، کتابی است که فقط باستانشناس میتواند ورق به ورق، لایه به لایه،برگ به برگ آن را بخواند و احیانا حین کاوش شییی هم پیدا کند که ارزشهای خود را دارد میتواند مورد طراحی، عکاسی، مطالعه و پژوهش قرار گیرد.
🔸برای باستانشناس بیش و پیش از آن که شی مهم باشد آن نهشتهای که شی درون آن قرار گرفته مهم است. نهشته قابل تاریخگذاری، لایهنگاری و گاهنگاری است و میشود آن را با محوطههای دیگر مقایسه کرد و یک الگوی نهشتهگذاری و روند شکلگیری محوطه را بازسازی کرد.
‼️قاچاقچی میرود کلنگ میزند تمام این رگهها، لایهها و نهشتهها را پریشان میکند و برگها و سطرهایی از تاریخ فرهنگ ایران برای همیشه از دست میرود.
🔸باستانشناس برای شی جوش نمیزند. ای کاش اشیا در یک فرغون ریخته بود و اینها میآمدند میبردند اما حفاران غیرمجاز وقتی میخواهند اشیا را بیرون بکشند آن بستر و بافتاری که شی در آن قرار دارد را برای همیشه نابود میکنند و دیگر امکان بازخوانی آن بستر برای باستانشناس وجود ندارد.
🔸در کشورهای اروپایی«نِهِشتِهگذاری» مواد فرهنگی مانند مشرق زمین نیست و تقریبا چیزی به نام تپه باستانی وجود ندارد.
🔸در اروپا روند شکلگیری محوطهها شبیه گیلان و مازندران است یا بناها چوبی است و در طول زمان پوسیده یا سنگی است. از ایتالیا در جنوب تا فلاند در شمال اروپا روند شکلگیری محوطهها یا همان نهشتههای فرهنگیشان حاصل از رانش و رُمبش بناها و بافتهای خشتی روی همدیگر نیست که در طول تاریخ روی هم انباشته شده باشند.
🔸در مشرق زمین به طریق اولی در بینالنهرین،فلات ایران و جهان ایرانی، در افغانستان و شمال پاکستان، کشورهای تازه استقلال پیدا کرده از شوروی پیشین ما با یک پدیده باستانشناختی مواجه هستیم به نام «تپه باستانی».
🔸تپه باستانی باید با دقت فراوان از بالا به پایین کاوش و لایهنگاری و گاهنگاری شود و نهشتهها آرام آرام برداشت و ثبت و ضبط شود. و باستانشناس مواد فرهنگی را در ارتباط با مجموعه هموندگان و همبودگاهشان مطالعه کند.
‼️این دقتهای از نان شب واجبتر برای باستانشناس را حفار غیر مجاز اصلا نمیفهمد و اینجاست که برای ما دردناک است. چرا که کاوش حتی اگر توسط باستانشناس هم انجام شود یک تجربه میدانی است که فقط یکبار انجام میشود. در یک کاوش خاک جابهجا شده را هرگز نمیتوان دوباره به همان ترتیب لایهها بر سر جایش بازگرداند./ادامه دارد
https://tinyurl.com/2dn5j7zf
instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi
📍دکتر مهرداد ملکزاده/۱ :
‼️تیرباران؛ پاداش دولت «صدام حسین» به حفاران غیر مجاز محوطههای باستانی عراق بود!
📍دکتر مهرداد ملکزاده عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی:
🔸برخورد با حفاران غیر مجاز در بیشتر کشورها بسیار جدی و بنیادین است. در زمان«صدام حسین» هر کسی را در محوطه و تپه باستانی مشغول حفاری غیر مجاز میدیدند همانجا سر تپه تیربارانش میکردند. در واقع قاضی سیار داشتند، همانجا سر تپه تاریخی دادگاه نظامی تشکیل میدادند و همانجا حفار غیر مجاز را تیرباران میکردند. برای همین در طول حکومت صدام با وجود جنگ با ایران یا کویت یا آمریکا در عراق حفاری غیر مجاز انجام نمیشد و اتفاقات خروج آثار و اموال فرهنگی- تاریخی عراق به دوره« د.ا.ع.ش» به بعد مربوط میشود.
🔸در افغانستان هم چنین بود در طول حمله شوروی و بعد مجاهدین، بعد دولت حامد کرزای خیلی دولت دست به دست شد اما اکنون در دوره طالبان مثل همه موارد دیگر که سخت میگیرند در مورد حفاری غیرمجاز اصلا با کسی تعارف ندارند.
🔸این فقط ما هستیم که در ایران پی یک چیزهای دیگری هستیم و جور دیگری به قضایا نگاه میکنیم.وضع ما خیلی خراب است. از همه کشورهای همسایه پرمدعاتریم اما از همه آنها بیعرضهتریم.
🔸میدانید چرا ما باستانشناسان این همه از کاوشهای غیر مجاز ناراحتیم؟ اتفاقا برای باستانشناس شی مهم نیست. بیایند گونی گونی، وانت وانت شی ببرند، ما حنجرهمان را پاره میکنیم که این حفاران غیرمجاز میزنند کل لایههای باستانی و تاریخی را منهدم میکنند و رسما دیگر اثری از تاریخ نمیماند.
‼️مثل این که برای داشتن عکسهای زیبای یک کتاب، صفحات متعدد از کتاب را بِبُریم و کتاب را ورق ورق کنیم. خب دیگر نمیدانیم محتوای کتاب چه بوده و چه پیامی داشته است.
🔸لایهها و رگههای تاریخی که طی چندین هزار سال روی هم انباشته و نهشته شده، کتابی است که فقط باستانشناس میتواند ورق به ورق، لایه به لایه،برگ به برگ آن را بخواند و احیانا حین کاوش شییی هم پیدا کند که ارزشهای خود را دارد میتواند مورد طراحی، عکاسی، مطالعه و پژوهش قرار گیرد.
🔸برای باستانشناس بیش و پیش از آن که شی مهم باشد آن نهشتهای که شی درون آن قرار گرفته مهم است. نهشته قابل تاریخگذاری، لایهنگاری و گاهنگاری است و میشود آن را با محوطههای دیگر مقایسه کرد و یک الگوی نهشتهگذاری و روند شکلگیری محوطه را بازسازی کرد.
‼️قاچاقچی میرود کلنگ میزند تمام این رگهها، لایهها و نهشتهها را پریشان میکند و برگها و سطرهایی از تاریخ فرهنگ ایران برای همیشه از دست میرود.
🔸باستانشناس برای شی جوش نمیزند. ای کاش اشیا در یک فرغون ریخته بود و اینها میآمدند میبردند اما حفاران غیرمجاز وقتی میخواهند اشیا را بیرون بکشند آن بستر و بافتاری که شی در آن قرار دارد را برای همیشه نابود میکنند و دیگر امکان بازخوانی آن بستر برای باستانشناس وجود ندارد.
🔸در کشورهای اروپایی«نِهِشتِهگذاری» مواد فرهنگی مانند مشرق زمین نیست و تقریبا چیزی به نام تپه باستانی وجود ندارد.
🔸در اروپا روند شکلگیری محوطهها شبیه گیلان و مازندران است یا بناها چوبی است و در طول زمان پوسیده یا سنگی است. از ایتالیا در جنوب تا فلاند در شمال اروپا روند شکلگیری محوطهها یا همان نهشتههای فرهنگیشان حاصل از رانش و رُمبش بناها و بافتهای خشتی روی همدیگر نیست که در طول تاریخ روی هم انباشته شده باشند.
🔸در مشرق زمین به طریق اولی در بینالنهرین،فلات ایران و جهان ایرانی، در افغانستان و شمال پاکستان، کشورهای تازه استقلال پیدا کرده از شوروی پیشین ما با یک پدیده باستانشناختی مواجه هستیم به نام «تپه باستانی».
🔸تپه باستانی باید با دقت فراوان از بالا به پایین کاوش و لایهنگاری و گاهنگاری شود و نهشتهها آرام آرام برداشت و ثبت و ضبط شود. و باستانشناس مواد فرهنگی را در ارتباط با مجموعه هموندگان و همبودگاهشان مطالعه کند.
‼️این دقتهای از نان شب واجبتر برای باستانشناس را حفار غیر مجاز اصلا نمیفهمد و اینجاست که برای ما دردناک است. چرا که کاوش حتی اگر توسط باستانشناس هم انجام شود یک تجربه میدانی است که فقط یکبار انجام میشود. در یک کاوش خاک جابهجا شده را هرگز نمیتوان دوباره به همان ترتیب لایهها بر سر جایش بازگرداند./ادامه دارد
https://tinyurl.com/2dn5j7zf
instagram.com/miras_bashi
@mirasbashi