کاربر گرامی ورود شما را به نخستین و تنها مرجع شهرسازی ایران
خیر مقدم عرض می کنیم. جهت استفاده از تمامی امکانات سایت باید
وارد شوید. اگر هنوز عضو سایت نشده
اید از این لینک عضو شوید.
پژوهشگر : سمانه سادات بنی هاشمی استاد راهنما : جناب آقای دکتر نکویی محله لنبان ، یکی از محلات قدیمی شهر اصفهان ، در شمال زاینده رود و غرب خیابان بهشتی (شاپور) واقع شده است . ساماندهی این بافت و طراحی فضاهای مطلوب شهری که در خور غنای تاریخی این محله باشد ؛ نیازمند شناخت صحیح و گذران فرایندی هدفمند خواهد بود.
محور تاريخي حسن آباد كه از جنوب ميدان نقش جهان شروع و به چهارباغ صدر ختم ميشود، تا قبل از صفويه در دوران ديالمه و سلجوقيه مهمترين گذر شهري اصفهان به شمار ميرفته و دروازه شمالي اصفهان - طوقچي را به دروازة جنوبي شهر يعني دروازه حسن آباد متصل مينموده . با ايجاد ميدان نقش جهان، مجموعه بازار مقصود بيگ و بازارچه حسن آباد، اين مسير بعنوان بخشي از دومين محور شهري اصفهان سازماندهي گرديده و شكل داده شده است. توجه به سياست احياء و قوام بخشيدن در جهت ارتقاء جايگاه شهري اين محور، من را بر آن داشت كه مرمت، احياء و ارتقاء جايگاه شهري اين محور را به عنوان يك موضوع مطالعاتي و طرحريزي در نظر گيرم.
محقق : آنيتا پريش (مقاله طرح نهايي* ،دانشجوي كارشناسي شهرسازي ، دانشگاه شيخ بهايي – گروه فني مهندسي شهرسازي به مدیریت آقای دکتر نکویی ) (تاريخ ارائه مقاله : 11/7/87 )
در طول تاريخ تمدن بشري ايران نقش مهمي در عرصه هاي اجتماعي ، فرهنگي ،علمي ، فلسفي ، فني و هنري و .... ايفا نموده است .اين كشور در عمران شهري و منطقه اي با توجه به عملكرد مفيد آن به منظور بهبود شرايط زيست اقليمي داراي سابقه طولاني مي باشد. از اين ميان خليج فارس را با تمام بنادر و جزاير آن به جرئت ميتوان مهمترين و تاثير گذارترين منطقه ايران چه از لحاظ اقتصادي و چه از لحاظ فرهنگي دانست . در اين ميان جزيره كيش به عنوان نخستين منطقه آزاد تجاري – صنعتي – سياحتي پس از انقلاب با ويژگي هاي جغرافيايي خاص خود و عملكردهاي مشخصي كه در زمينه توسعه جهانگردي در آن صورت گرفته به حق مرواريد خليج فارس به شمار مي آيد و مقصدي جذاب براي گردشگران داخلي و خارجي است . از آن جايي كه جزاير به دليل محصور شدن در آب هاي درياها به اصطلاح در نوعي از انزواي نسبي و محدوديت قرار دارند ، وسعت و لزوم نگاهداشت توازن زيست محيطي ضرورت مي يابد تا در برنامه ريزي احداث مسكن و ساير كاربري هاي مورد نياز حداكثر استفاده از زمين صورت گيرد . مساله مورد بحث در اين مقاله افزايش جاذبه هاي طبيعي و غير طبيعي و نيز بهبود شرايط سكونتي در نقاط مختلف كيش بخصوص اراضي غربي مي باشد . توسعه اين اراضي و ارتقاء كيفيت محيطي از طريق ايجاد طرح هاي آماده سازي كارا و مناسب و خلق فضاهاي سرزنده و پويا مورد نياز ساكنين و گردشگران مد نظر است .
مقدمه : يكي از اهداف مهم توسعههاي شهري جديد پيرامون شهرهاي يزرگ تأمين مكان مناسب براي ساكنان شهرهايي است كه با معضلات زيست محيطي روبرو هستند و تأمين مكاني مناسب براي سرريز جمعيت اين گونه شهرها و استقرار جمعيت با در نظر گرفتن عوامل پايدار شهري بوده است. منطقه 22 از مناطق جديدالاحداث شهرداري تهران و بعنوان آخرين فرصت توسعه پايدار شهري مطرح ميباشد.حدود اين منطقه از شمال به ارتفاعات 1800 البرز، از جنوب به آزادراه تهران-كرج و از غرب به حوزه استحفاظي شهرستان كرج و از شرق به مسيل كن محدود ميگردد. اين منطقه با داشتن شهركهاي متعدد، مجموعه ورزشي آزادي و پارهاي ساخت و سازهاي پراكنده، همچنان قابليتهاي توسعه خود را حفظ كرده است. اين امر فرصتي استثنايي در اختيار مديريت شهري تهران براي استفاده از آن در مقياس شهري و فراشهري براي مجموعه اي سازمانيافته و پيوسته از عملكردهاي شهري با قابليت تحقق و با توان مناسب بازگشت سزمايه قرار داده است. در اين پژوهش با مطالعات انجام شده در خصوص ضوابط و مقررات ملاك عمل و همچنين با در نظر گرفتن اهداف طرحهاي بالا دست به برنامهريزي و طراحي در محلهاي از منطقه 22 براي جلوگيري از توسعه بيقانون شهري براي انطباق مطلوب مقررات با ويژگيهاي بنيادي آرماني پايدار ، ميپردازيم.
پروژه بازسازی و طراحی بزرگراه نواب از جمله پروژه هایی است که در طی دو دهه گذشته به بهره-برداری رسیده و به نظر می¬رسد این پروژه یکی از تبلورات عدم توجه به کیفیت محیطی می¬باشد. این پژوهشگر در پروژه¬ی حاضر ، کیفیت محیطی نواب را از جهت دوره¬ی بعد از ساخت و ارزیابی بعد از دوران سکونت مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. وجود امنیت ، ایجاد سرزندگی ، دسترسی مناسب و تقویت هویت محلی از جمله عناصر ارتقاء دهنده کیفیت محیطی می¬باشند لذا با توجه به این عناصر به تجزیه و تحلیل پروژه پرداخته شده و پس از بررسی¬های محلی با پی بردن به انفصال میان محلات که توسط بزرگراه شمالی- جنوبی نواب ایجاد شده سعی در اتصال میان این محلات شده است. ایجاد فضایی شهری جهت گذران اوقات فراغت با عملکرد محلی، منطقه¬ای و حتی گاهی فرا منطقه¬ای در فضای بالای بزرگراه می¬تواند تعاملات اجتماعی میان ساکنان را افزایش دهد و اثرات ناشی از ایجاد بزرگراه و سد میان محلات را به حداقل برساند.
سپیده صفیاری-استاد راهنما مهندس شفیعی- استاد داور دکتر نکویی
سيما و منظر شهري از جمله مواردي هستند که درکارکرد هسته اصلي شهرهاي امروز تأثير بسزايي دارند . سيماي شهر بخشي متجلي و ملموس در شهرها است که در آن تبلور بصري ، کارکردي و معنايي عناصري که فضا را شکل ميدهند ديده ميشود و خوانايي کيفيتي است که موجب قابل درک شدن يک مکان ميگردد ، بنابراين اين موضوع در بخشهايي از شهر که تا حدي از گذشته تاريخي برخوردارند اهميت بيشتري پيدا ميکند . همانطور که مثبت بودن اين عوامل در شهر به بالارفتن کيفيت محيط کمک ميکند، منفي بودن آنها نيز اثرات نامطلوبي از جمله زوال کالبدي و کارکردي ، ابهام و عدم خوانايي بافت شهرها را به دنبال دارد ، ناخوانايي ، اغتشاش بصري - بيتوجهي به ارزشهاي تاريخي ، تداخل عملکردها و ... باعث بوجود آمدن محيطهايي نامطلوب براي کار و زندگي ميشوند . در اين تحقيق ويژگيها ، مسائل و مشکلات يک حوزه شهري به هنجار تاريخي ( بخش کوچکي از ناحيه 4 منطقه 12 تهران- ميدان امينالسلطان و بافت اطراف آن ) بررسي شده و راهکارهايي براي ساماندهي آن با هدف بازآرايي سيماي شهري ارائه گرديده است .
. پژوهشگران : شهاب مصطفوی - مریم خبازیان استاد راهنما : دکتر نکویی ارسال شده توسط گروه شهرسازی دانشگاه شیخ بهایی به مدیریت دکتر نکویی
رشد شتابان جمعيت،مهاجرت شديد روستاييان به [[كلانشهرها]] و افزايش سريع جمعيت شهرنشين،موجب مي گردند تا مسئولان و برنامه ريزان جامعه در پي يافتن راه حل و اتخاذ تدابيري براي رفع اين معضل كلانشهرها باشند.از رو ساخت شهر هاي جديد در مناطق خاصي براي اسكان جمعيت رو به رشد،از اقدامات اساسي و كارساز به شمار مي آيد. جامعه شناسان شهري نظير زيمل،پارك و برگس بر اين باورند كه سرمايه داراي صنعتي شهرهايي را بوجود آورده است كه بيانگر اقتصاد مدرن و نظم اجتماعي هستند ( مجموعه مقالات ايجاد شھرھاي جديد ، احمدي ، ١٣٧٧ ، صفحه ٢٣٠ ). از آغاز قرن هجدهم شهر هاي بزرگ در فرايند تقسيم كار اجتماعي به عنوان نيروي پويا و با توليد اقتصادي گسترده توسعه يافتند. توسعه و ابعاد كلانشهرها،گرايش جمعيت مهاجر به سوي اين شهر ها و سكونت نا مناسب در حاشيه شهر ها و محله هاي خاص شهري و احساس گمنامي ساكنان و تضعيف كنترل هاي اجتماعي غير رسمي ، آسيب هاي اجتماعي نظير فحشاء اعتياد،سرقت و نا امني را بوجود آورد. در دهه هاي اخير، اين نوع آسيب هاي اجتماعي در كلانشهر هاي كشورهاي در حال توسعه به وضوح مشهود بوده و به فرايندي از عدم انسجام مداوم و مكرر منجر شده است. كلانشهرهاي كشورهاي جهان سوم با مشكلات اجتماعي زير مواجه هستند و اين مشكلات ضرورت برنامه ريزي جديد براي كلانشهرها و توسعه و ايجاد شهرهاي جديد را ايجاب مي كند. 1. در كلانشهرها قيد و بند هاي كنترل اجتماعي از بين رفته و ماهيت روابط خويشاوندان ،همسايگان و دوستان تحت تاثيرمحيط اجتماعي حاكم بر شهر قرار گرفته است. 2. ساختار اقتصادي سرمايه داري كه در آن توليد حول محور سود جويي بيشتر مي چرخد و تعامل ميان سازو كارهاي سرمايه داري و نوگرايي،ساختار فرهنگي شهر را به شدت تحت تاثير قرار داده و مشكلات فرهنگي فراواني را بوجود آورده است.
بافتهای فرسوده شهر اصفهان تلفیقی از فرصتهای ویژه و شرایط بحرانی عدیدهای است. که در نهایت تبدیل به یکی از پیچیدهترین صورت مسئلهها برای مدیریت شهری و حتی دولت شده است. فرصتها و پتانسیلها بافت فرسوده مذکور، از آن جهت که میتواند سرآغاز امر توسعه بوده، به ظرفیتهای اقتصادی، مدیریتی و حتی اجتماعی شهر بدل شود، شرایط بحرانی آنها از نظر ناپایداری، عدم دسترسی مناسب، مسائل و مشکلات زیست محیطی، ... قابل توجه است. این بافتها به دلیل فقر ساکنان و مالکان آنها، امکان نوسازی خود به خودی نداشته و نیازمند مداخلهای همه جانبه از حیث اقتصادی، فرهنگی، کالبدی، زیست محیطی، ... هستند که بتواند با احیای بافت فرسوده، بستر ارتقای کیفیت زندگی را در همان نواحی و برای مردم مستقر در آن فراهم نماید. از این رو ، توسعه نوسازی بافت های فرسوده باید از اهداف اصلی نوسازی شهر اصفهان باشد ، تا در برابر چرخه توسعه نیافتگی و فرسودگی ایستادگی کند. باید توجه داشت که اساس فرآیند محوری نوسازی ، جریان نگرش اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی مردم است .به عبارت دیگر چنانچه نگاه نوسازی ، نگاهی مبتنی بر جریان زندگی مردم در برهه از زمان نباشد ، نمی تواند فرآیند محوری خود را اثبات و ادعا نماید. محله ی نصرآباد اصفهان واقع در منطقه 9 نیز، جزء بافتهای فرسوده روستایی ـ شهری است این مورد، به مرور زمان در داخل محدوده خدماتی شهر قرار گرفته است. عملکرد زراعی، باغداری قبلی ساکنین این بافت از یک سو و سلسله مراتب دسترسی مورد نیاز شهری امروز از سوی دیگر این بافت را در بافتهای معمولی شهری، برجسته نموده است. . شیوه مداخله در این بافت فرسوده برخوردی سیستماتیک است، بدین معنا که برنامهریزی این بافت نیازمند نوعی نگرش همه جانبه در زمینههای مختلف جمعیتی، اقتصادی، فرهنگی کالبدی، زیست محیطی است .
پزوهش انجام شده با عنوان طرح راهبردی بافت تاریخی و فرسوده شوشتر میباشد.همانطور که از عنوان طرح برمی آید هدف کلی طرح ارایه یک طرح راهبردی مناسب در جهت ساماندهی و عملکرد بهتر بافت فرسوده و تاریخی شهر شوشتر میباشد. بر همین اساس پایه اصلی واساسی این مطالعه شناخت و روش شناخت بافت تاریخی و فرسوده شوشتر میباشدکه در پی این شناخت به نوع بافت ونوع فرسودگی بافت اعم از تاریخی بودن بافت و عوامل دیگر فرسودگی می پردازد. پس از شناخت همه جانبه شهر شوشتر به ارایه راه حلهایی در قالب جدول راهبردی بافت تاریخی و فرسوده میپردازیم و پس از تصمیم گیری های نهایی در مورد راه حلهای اریه شده به ارایه طرح راهبردی از جنبه های کالبدی و غیر کالبدی میپردازیم. طرح نهایی مشتمل بر ارایه راه حل از کلان تا جزء میباشد.یعنی اینکه کل مسئله ابتدا از حوزه فراگیر بررسی شد وراه حل ارئه شد و سپس حوزه بلافصل ما که که بافت تارخی و فرسوده شهر شوشتر میباشد مسئله یابی وطرح پیشنهادی ارائه شد. در پایان به عنوان نمونه موردی مطالعه به مسئله یابی وطراحی شهری در یک قسمت از بافت شهر شوشتر میپردازیم که مطالعات حوزه مداخله بافت را شامل میشود.
